معين الدين محمد زمچى اسفزارى
223
روضات الجنات في اوصاف مدينه هرات ( فارسى )
ديگر : از قصبات واقعه و ولايات نافعه « باخرز » است و « زاوه » و « محولات » « 1 » كه منافع بسيار و مزارع بىشمار دارد و اكثر از آثار آن را « 2 » بهرات مىآورند « 3 » و شيخ العالم سيف الدين باخرزى قدس سره « 4 » كه از اجداد كرام ابن آصف عاليمقام است از آنجا بوده و مريد شيخ نجم الدين كبرى « 5 » قدس سره است . و مقامات بس « 6 » عالى و درجات عظيم متعالى داشته . « 7 »
--> ( 1 ) - عبارت : [ و زاوه و محولات ] از زيادات نسخه مج مىباشد و در مك و مد و س ندارد . « زاوه » و « محولات » : حافظ ابرو ميگويد : ( زاوه و محولات - حد شرقى آن اعمال جام و باخرز ، و غربى آن اعمال قهستان و شمالى اعمال نيشابور ، و جنوبى اعمال خواف است ، ديههاى معمور و باغستان بسيار دارد . . . ) - جغرافى حافظ ابرو ورق 107 . و در راپرت خراسان بلوك زاوه و محولات را از جمله بلوك تربت حيدريه نوشته گويد : « بلوكات تربت حيدريه : بالا ولايت و پائين ولايت . برس . كدكن . محولات . ارغند . جلگه زاوه . تجرود . . . » . ( 2 ) - مج : آن بهرات . مك . مد : آن را بهرات . ( 3 ) - مج : مىآرند . مك : مىآوردند . ( 4 ) - عبارت : ( كه از اجداد كرام اين آصف عاليمقام است ) از زيادات مج مىباشد . ( 5 ) - شيخ نجم الدين كبرى : ابو الجنابّ احمد بن عمر الخيوقى . و وجه تسميه اوبكبرى اين است : كه او در عنفوان جوانى در مباحثات علمى ( الطامة الكبرى ) و يا ( نجم الكبراء ) بوده است - و كبراء بضم كاف و فتح باء جمع كبير است - او روزگار جوانى را در تبريز به تحصيل علم مشغول بود روزى او را با ( بابا فرج تبريزى ) ملاقات افتاد و در كمند جذبه عشق روحانى افتاد و از آن پس به جهانگردى پرداخت تا اينكه در شهر دژپول ( دزفول ) شيخ اسماعيل قصرى او را تربيت نمود . و در سال 618 ه در اور گنج ( جرجانيه ) خوارزم در حمله تاتار كشته شد ( مرات الجنان - يافعى . نفحات الانس جامى . طرائق الحقائق آثار لبلاد - قزوينى ورق 188 ) ( 6 ) - مج : مقامات بس عالى . مك : مقامات عالى . ( 7 ) - ابو المعالى سيف الدين سعيد بن المطهر بن سعيد بن على الباخرزى . در علوم ظاهرى شاگرد امام صاين الدين ، و در نشر طريقت و بيان حقيقت و سلوك خليفه شيخ نجم الدين الكبرى بوده ، ولادتش در ماه شعبان سال 586 در باخرز ، و وفاتش در 24 ذو القعده سال 659 در بخارا اتفاق شده مزارش در فتحآباد در ظاهر شهر بخارا واقع است ، و خانقاه او نيز در آنجا